30-04-2015

Motywacja do sukcesu

WPŁYW KONTROLI NA MOTYWACJĘ

Liczne badania dowiodły, iż poczucie sprawowania kontroli jest niezbędne dla uzyskania odpowiedniego poziomu motywacji, a co za tym idzie - chęci doskonalenia się i odnoszenia sukcesów.

Według Rottera 1* istnieją dwa źródła umiejscowienia kontroli- wewnętrzne i zewnętrzne. Osoby
z wewnętrznym umiejscowieniem kontroli żywią przekonanie, iż to one same kierują swoim życiem
i wpływają na wszystkie znaczące wydarzenia. Sukces według nich zależy od ich własnego wysiłku oraz ilości i jakości włożonej pracy. Zupełnie odwrotnie jest w przypadku osób z zewnętrznym umiejscowieniem kontroli, które uważają, że ich życiem kierują siły zupełnie od nich niezależne (tj. choroba, szczęście, los etc.). Chociaż nowoczesne podejście do zarządzania personelem skupia się na wytworzeniu w pracownikach wewnętrznego poczucia kontroli, to obie postawy mogą w pewnych warunkach okazać się efektywne. Najważniejsze jest rozgraniczenie pomiędzy sprawami na jakie pracownik może mieć wpływ, a na jakie nie.

Sprawowanie kontroli wpływa na dobrostan psychiczny człowieka i jest jednym z podstawowych jego warunków. W przypadku poczucia braku lub utraty panowania nad sytuacją, może pojawić się szereg zaburzeń, od stresu  poczynając, aż po uzależnienia i depresje. Shapiro 2* badał ludzi zdrowych i chorych somatycznie pod względem sprawowania przez nich kontroli nad rozmaitymi sytuacjami. Okazało się, że ludzie zdrowi mają tendencję do przeceniania możliwości własnego oddziaływania na otoczenie, uważając, że posiadają większe możliwości wpływu niż rzeczywiście mają. Osoby chore somatycznie umniejszają swój wpływ na sytuację i lokują źródło kontroli na zewnątrz. Uważają, że sytuacja znacznie ogranicza ich wybór, a tym samym- możliwości działania.

Poczucie sprawowania kontroli pomaga efektywnie funkcjonować i odnosić sukcesy, umniejszając znaczenie barier i bodźców stresowych, jest więc podstawowym czynnikiem wpływającym na motywację pracowników.

MOTYWACJA DO ODNOSZENIA SUKCESÓW

Doskonalenie się to zdobywanie wiedzy i rozwijanie umiejętności. Może ono prowadzić do osiągnięcia sukcesu, ale nie stanowi jego gwarancji. Co zatem spowoduje zwiększenie prawdopodobieństwa jego osiągnięcia? 

Sukces rozumiany jest przez psychologię jako osiąganie wyznaczanych przez siebie celów. Cel więc musi być realny, czyli możliwy do osiągnięcia. Jeśli bowiem pracownik zaplanuje awans na stanowisko kierownicze w przeciągu roku czy dwóch od rozpoczęcia pracy w danej firmie, może napotkać trudności w realizacji swojego celu. Warto stosować zasadę SMART w wyznaczaniu celów, zarówno osobistych jak
i zawodowych (patrz rys.1).

 

 Smart

Rysunek 1

 

Zasada SMART  mówi o tym, że aby cel był możliwy do osiągnięcia, musi zawierać pięć kroków. Po pierwsze, cel powinien być skonkretyzowany. Ma więc odpowiadać na pytania co, kto i jak oraz dlaczego i w jakich warunkach. Po drugie, cel ma odpowiadać na pytanie - w jaki sposób poznam, że cel osiągnęłam. Kolejnym elementem jest szansa realizacji wyznaczonego celu. Oznacza to posiadanie odpowiednich możliwości, umiejętności lub środków do osiągnięcia celu oraz odpowiedniej motywacji ku temu. Czwartym elementem  jest  wiara w to, że cel jest możliwy do osiągnięcia i choć może w trakcie realizacji wydawać się większy niż na początku, ma to stanowić raczej  element wyzwania niż prowadzić do zniechęcenia. Ostatnim, piątym krokiem wyznaczania celu jest reguła osadzania go w czasie, czyli wyznaczania ram jego realizacji.

Przykładowo, cel:  Nauczenie się języka niemieckiego trudno zrealizować, a potem sprawdzić, gdyż jest zbyt ogólny. Nie wiemy zatem,  czy termin „nauczenie się” oznacza swobodną komunikację z klientem przez telefon, czy  zamówienie wody w restauracji. Nie wiemy jak zrealizować ten cel, a później w jaki sposób zweryfikować jego osiągnięcie.
Stosując się do zasady SMART cel ten można sformułować bardziej szczegółowo:  Przez najbliższy miesiąc nauczę się 50 nowych zwrotów w biznesowym języku niemieckim.

Taki cel jest konkretny (50 zwrotów), mierzalny (za miesiąc napiszę test  sprawdzający), możliwy do osiągnięcia (2-3 nowe zwroty dziennie plus kilka dni na powtórkę), wiem, że mi się uda go osiągnąć, bo znam swoje możliwości uczenia się i znam ostateczny termin, więc cel spełnia również warunek terminowości. Zatem do dzieła!

W następnym newsletterze zostaną opisane kolejne składowe motywacji do odnoszenia sukcesów
i osiągania celów.

Zapraszam za miesiąc!

Joanna Wysocka-Pawlak
psycholog, trener

 

1* Rotter, J.B. (1966). Generalized expectancies of internal versus external control of reinforcements. Psychological Monographs, 80 .

2* Shapiro, D.H., Schwartz, C.E., Astin, J.A. (1996). Controlling ourselves, controlling our world: Psychology’s role in understanding positive and negative consequences of seeking and gaining control. American Psychologist, 51, 2113-1230.